اخبار

قزوینی‌ها امروز باران را تمنا می‌کنند

از کهن‌ترین روزگاران تا به امروز، همه ملت‌ها، قوم‌ها،‌ ایل‌ها در همه سرزمین‌ها، روزهایی از سال را با مراسمی خاص گرامی می‌دارند. پژوهش‌های مردم‌شناسی، جامعه و گروهی را سراغ ندارد که مردم، روز یا روزهایی را به جشن و مراسم آیینی نپرداخته باشند. معمولا ویژگی بنیادین این آیین‌ها، شادمانی، مهمانی و به فراموشی سپردن برنامه‌های شغلی و روزانه، است. گرچه امروز بر چهره‌ی بسیاری از آیین‌های محلی خاک فراموشی نشسته است؛ اما برخی از آنها همچنان نفس می‌کشند؛ هر چند به رسم این روزها، امروزی شده‌اند.مراسم «پنجاه بدر» یکی از این آیین‌ها و شاید مهمترین آنهاست که از خداوند حاجت می‌خواهند تا از آسمان باران ببارد. باران این آیین‌ها که تنها به قزوینی‌ها تعلق دارد، در بعدازظهر امروز نوزدهم اردیبهشت برگزار می‌شود و قزوینی‌ها بویژه ساکنان محله‌های قدیمی در مصلای شهر که در میان باغستان‌های سنتی محصور شده است؛ گرد هم جمع می‌شوند.مصلا، آب انباری در خیابان «راه ری» واقع در جنوب شهر قزوین است. اطراف مصلا را باغ‌های منطقه محصور کرده است؛ البته مردم در این مکان مراسمی چون سیزده بدر را هم در روز سیزده فروردین برگزار می‌کنند. خوردن غذاهایی از جمله آش رشته و دُیماج (پیش غذای محلی که مخلوطی از نان خرد شده، پنیر، سبزی، گردو کشمش و سیر است) و انواع تنقلاتی چون آجیل و شیرینی باقی مانده از عید، بخشی از رسوم «پنجاه بدر» در قزوین است.یکی از بانوان کهنسال قزوین در مورد آیین پنجاه بدر به ولایت می‌گوید: ما همه ساله در این روز همراه اقوام و خویشان با درست کردن عصرانه به طبیعت می‌رویم تا هم روحیه‌ای تازه کنیم و هم به خاطر نعمت‌های الهی شکرگزار خداوند باشیم.احمدی، دیگر بانوی قزوینی در این باره می‌گوید: ما هر ساله این مراسم را بدون هیچ وقفه‌ای انجام می‌دهیم؛ زیرا این آیین بهانه‌ای برای صله‌ی رحم نیز هست. در این روز بعضی از خانواده‌ها آش رشته نیز درست می‌کنند و با خود به باغ و دشت می‌برند.¢ پنجاه بدر؛ آیین مختص قزوینی‌هامحمدحسن سلیمانی، قزوین‌پژوه، در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت در خصوص آیین پنجاه بدر در قزوین می‌گوید: این مراسم تنها به قزوینی‌ها تعلق دارد وی ادامه می‌دهد: این آیین، قزوینی‌ها را به مصلای شهر می‌کشاند و دستان آنان را در طلب باران و شکرگزاری نعمت‌های الهی به آسمان آبی خدا پیوند می‌دهد.وی تاکید می‌کند: به باور برخی محققان، مستندات تاریخی در مصلا، نشانگر استقرار پرستشگاهی چون «آناهیتا» یا «الهه آب» بوده است. چنانچه گفته می‌شود وجود عبادتگاهی در کنار آب و اختصاص آن به زنان، از ویژگی‌های معابد آناهیتا در ایران باستان شناخته می‌شود.¢ دعای باران در پنجاه بدروی به پیشینه‌ی این مراسم در قزوین اشاره می‌کند و می‌گوید: مراسم پنجاه بدر پیش از اسلام هنگامی در این شهر رایج گردید که قزوین دچار خشکسالی شد و مردم برای طلب باران به باغستان‌های شهر رفتند و دست به دعا برداشتند. به گفته‌ی این پژوهشگر بارش باران فراوان بر اثر دعای مردم این رسم را ماندگار ساخت.وی، این آیین را با سیزده بدر مقایسه می‌کند و می‌گوید: این آیین به هر دلیلی که در دل فرهنگ محلی کهن شهر قزوین جا خوش کرده باشد؛ بیش از سیزده بدر که رسمی مبتنی بر بدر کردن نحوست روز و روزگار است؛ بر پایه‌ی آیین مذهبی و طلب باران استوار است.به گفته‌ی سلیمانی، آیینی که همچنان با قوت، هر ساله در 19 اردیبهشت ماه در مصلای جنوبی این شهر برپا شود و هزاران قزوینی، بر خود فرض می‌دانند که بعدازظهر این روز، پنجاهمین روز سال را در خارج از خانه‌هایشان به دعا و نیایش و نیز تفریح بگذرانند.وی به آب انبار بر جای مانده در مصلای قزوین اشاره می‌کند و می‌افزاید: در گذشته آب انبار و مسجدی نیز در مصلا وجود داشته که عرفا و بزرگانی در این محل به نیایش و عبادت می‌پرداختند و دعاهایشان، رنگ اجابت می‌گرفت و باران خدا بر تن تشنه شهر جاری می‌شد؛ اما امروز، تنها بخشی از این آب انبار بر جای مانده است که خانواده‌های قزوینی، بساط خویش را پیرامون آن می‌گسترانند و بعد از خوردن غذاهای محلی چون آش دوغ و دیماج و تنقلاتی که از منزل با خود آورده‌اند؛ بچه‌ها به بازی و سرگرمی می‌پردازند و بزرگترها هم، به نماز باران می‌ایستند.وی خاطرنشان می‌کند: این آیین هنگامی پایان می‌یابد که آفتاب بر شانه‌های شهر می‌نشیند و تن به غروب می‌سپارد، زمانی که مردم پس از نماز با چند قطعه سنگ کوچک یا مهر به سمت آب انبار می‌روند و نیت‌کنان، مهرها و سنگ‌هایشان را به سردر و دیوار آجری آب انبار می‌فشارند.سلیمانی به اعتقادات مردم در این روز اشاره می‌کند و می‌گوید: مردم قزوین معتقدند اگر دعایشان پذیرفته شده باشد، سنگ به دیوار می‌چسبد و به زودی حاجاتشان برآورده خواهد شد، وگرنه بر زمین می‌افتد و سالی دیگر باید از راه برسد و پنجاه بدری تازه، تا بار دیگر حاجاتشان را به تمنا بنشینند!

منبع: روزنامه ولایت قزوین

زمان: يكشنبه 19 ارديبهشت 1395